Wanneer we over offsetdruk praten, gaat het meestal over papier, inkt en kleur. Logisch, want dat zijn de onderdelen die je uiteindelijk in het drukwerk terugziet en voelt.
Toch speelt er tijdens het drukken nog een ander element een belangrijke rol: vochtwater. Het is nauwelijks zichtbaar, maar zonder de juiste balans tussen inkt en vochtwater is een stabiel drukresultaat bij conventionele offsetdruk niet mogelijk.
Wat gebeurt er op een offsetplaat?
Voor iedere drukkleur wordt een afzonderlijke offsetplaat gebruikt. Op die plaat bevinden zich drukkende en niet-drukkende delen.
De drukkende delen nemen de inkt aan. De niet-drukkende delen worden voorzien van een heel dunne, gelijkmatige laag vochtwater. Daardoor blijven deze delen vrij van inkt.
De plaat brengt het drukbeeld vervolgens niet rechtstreeks op het papier aan. Eerst wordt het overgezet op een rubberdoek en daarna op het papier. Daar komt ook de naam offset vandaan: het drukbeeld wordt indirect overgebracht.
Vochtwater is meer dan gewoon water
De term vochtwater doet misschien vermoeden dat er gewoon leidingwater door de pers loopt. In werkelijkheid gaat het om een zorgvuldig samengestelde vloeistof.
De basis is water, aangevuld met een daarvoor bestemd vochtwateradditief. Afhankelijk van het gebruikte systeem en productieproces kan ook isopropylalcohol, meestal afgekort tot IPA, worden toegepast. Er bestaan daarnaast systemen waarmee alcoholarm of alcoholvrij kan worden gedrukt.
De toevoegingen helpen onder meer om de offsetplaat gelijkmatig te bevochtigen en de balans tussen inkt en vochtwater stabiel te houden. Ook de kwaliteit van het gebruikte water speelt daarbij een rol.
De balans tussen inkt en vochtwater
Een moderne offsetpers kan veel instellingen nauwkeurig regelen en controleren. Toch blijft de kennis van de drukker belangrijk.
De drukker kijkt niet alleen naar de hoeveelheid inkt. Ook de instelling en werking van het vochtwerk, de toestand van de rollen, de kwaliteit en vervuiling van het vochtwater en de stabiliteit van het drukbeeld spelen mee.
Daarbij draait het niet simpelweg om zoveel mogelijk of zo weinig mogelijk vochtwater. Het doel is een gelijkmatige vochtfilm en een stabiele verhouding tussen vochtwater en inkt.
Juist het beoordelen en bijsturen van die balans vraagt ervaring. Kleine veranderingen in het proces kunnen namelijk invloed hebben op het uiteindelijke resultaat.
Wat merkt de klant daarvan?
Als alles goed is ingesteld, merkt de klant meestal niets van het vochtwater. En dat is precies de bedoeling.
Wat de klant wél ziet, is een schoon en stabiel drukbeeld, een consistente kleurweergave en drukwerk dat gedurende de oplage aan de afgesproken kwaliteit blijft voldoen.
Achter dat resultaat gaat een samenspel schuil van bestand, drukplaat, inkt, vochtwater, rubberdoek, papier en machine-instellingen. Geen van die onderdelen staat volledig op zichzelf.